Nêu ý kiến phát biểu, đại biểu Trần Thị Vân cơ bản nhất trí với các nội dung trong báo cáo thẩm tra của Uỷ ban Văn hoá - Xã hội của Quốc hội, cũng như các giải pháp mà Chính phủ đã đề xuất nhằm bảo tồn văn hoá truyền thống và thúc đẩy thu hút đầu tư phát triển công nghiệp văn hoá.

Đại biểu Trần Thị Vân phát biểu thảo luận

Đánh giá về thực trạng công tác văn hóa hiện nay, đại biểu thẳng thắn chỉ ra việc quá tập trung vào “bảo tồn tĩnh” tức là chỉ lưu giữ, phục dựng và bảo vệ nguyên trạng đang vô tình tách rời văn hóa khỏi đời sống đương đại. Cách làm này khiến di sản khó tiếp cận với thế hệ trẻ, thiếu tính bền vững do phụ thuộc hoàn toàn bảo tồn từ nguồn ngân sách nhà nước và chưa tạo ra được các sản phẩm có giá trị kinh tế cao.

Dẫn chứng từ những thành công khi giá trị văn hoá được đưa vào sản phẩm công nghiệp sáng tạo đã được công chúng đón nhận và lan toả rất nhanh trong thời gian vừa qua như: MV Bắc Bling - sản phẩm giải trí hiện đại được khai thác từ chất liệu văn hóa truyền thống; phim hoạt hình Việt Nam đạt 3 tỷ lượt xem mỗi tháng hay ngành game dẫn đầu khu vực với doanh thu hàng trăm triệu USD, đại biểu khẳng định: “Văn hóa truyền thống hoàn toàn có thể trở thành chất liệu sáng tạo hấp dẫn trong thời đại số” và văn hóa chỉ thực sự “sống” khi được đặt trong dòng chảy của thị trường và sức sáng tạo không ngừng.

Các đại biểu trong Đoàn tham gia phiên thảo luận

Để các chính sách đang thiết kế trong dự thảo lần này thực sự tạo ra động lực tài chính đủ mạnh, thu hút đầu tư tư nhân và quốc tế, đại biểu Trần Thị Vân đề xuất cần xác định việc số hóa di sản và xây dựng nền tảng số quốc gia là nhiệm vụ trung tâm để phân phối nội dung văn hóa và bảo vệ bản quyền trên không gian mạng; nhà nước cần có ưu đãi tài chính mạnh mẽ, thay vì chỉ dừng ở mức khuyến khích, dự thảo cần áp dụng các cơ chế như “tín dụng thuế sáng tạo” theo đó nhà nước cho phép doanh nghiệp trong lĩnh vực văn hóa được giảm số thuế phải nộp (hoặc hoàn thuế) khi họ đầu tư vào nghiên cứu - phát triển (R&D), đổi mới công nghệ, sáng tạo cho điện ảnh, game, âm nhạc số và miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp dài hạn cho các ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm.

Ngoài ra, đại biểu nhấn mạnh cần bổ sung cơ chế thử nghiệm chính sách (sandbox), xây dựng bộ chỉ số đánh giá phát triển văn hóa quốc gia, gắn trách nhiệm người đứng đầu địa phương và tăng quyền chủ động cho địa phương trong ban hành chính sách ưu đãi đặc thù về văn hoá.

Đáng chú ý, trong đề xuất về hạ tầng, ngoài việc cần có quy định rõ ràng về tỷ lệ quỹ đất dành cho không gian sáng tạo với chi phí thuê ưu đãi, đại biểu đề nghị thí điểm các “đặc khu sáng tạo văn hóa” tại các đô thị lớn và các địa phương có bề dày văn hoá lớn trong đó có Bắc Ninh. Với bề dày văn hóa truyền thống phong phú, việc hình thành đặc khu này sẽ giúp Bắc Ninh không chỉ giữ gìn bản sắc mà còn biến di sản thành tài sản, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng GDP của tỉnh.

Vì vậy, theo đại biểu để văn hóa thực sự trở thành động lực phát triển, cần chuyển đổi tư duy mạnh mẽ từ “bảo tồn tĩnh” sang “động”, từ “hỗ trợ” sang “đầu tư chiến lược”, từ “khuyến khích” sang “tạo động lực thị trường” và từ “quản lý văn hóa” sang “phát triển kinh tế văn hóa” để bảo tồn và lan toả mạnh mẽ giá trị con người và bản sắc Việt nam ra thế giới./.

Đỗ Lan