Qua giám sát của Đoàn giám sát Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh cho thấy, các Trạm Y tế xã, phường sau sắp xếp đơn vị hành chính đã cơ bản duy trì hoạt động ổn định, nhiều nơi bố trí được bác sĩ thường trực, góp phần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh ban đầu. Công tác phòng chống dịch bệnh, tiêm chủng mở rộng, chăm sóc sức khỏe bà mẹ - trẻ em được triển khai đầy đủ, tỷ lệ tiêm chủng cho trẻ em luôn duy trì ở mức cao, góp phần nâng cao sức khỏe cộng đồng. Cơ sở vật chất ở nhiều trạm từng bước được đầu tư, củng cố, đảm bảo các điều kiện tối thiểu cho công tác chuyên môn. Đặc biệt, đội ngũ cán bộ y tế tuyến xã đã nỗ lực khắc phục khó khăn, phát huy tinh thần trách nhiệm, bám sát cơ sở để chăm sóc sức khỏe nhân dân tại cơ sở trong thời gian qua.

Đoàn giám sát Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh giám sát tại Trạm Y tế Vạn Ninh (xã Cao Đức)

Song bên cạnh các kết quả đạt được, hoạt động của trạm y tế cơ sở còn có nhiều hạn chế cần sớm tháo gỡ như: Mô hình tổ chức và chức năng của Trạm Y tế chưa được xác định thống nhất, dẫn tới khó khăn trong quản lý và triển khai nhiệm vụ. Nhân lực y tế tuyến xã còn thiếu và chưa đồng đều, nhiều trạm chưa có bác sĩ thường trực, thiếu cán bộ dược, dân số, y tế học đường và công nghệ thông tin. Chính sách thu hút, đãi ngộ cán bộ y tế cơ sở còn hạn chế, chưa đủ sức hấp dẫn trong bối cảnh cạnh tranh nhân lực chất lượng cao. Cơ sở vật chất nhiều nơi xuống cấp, không đủ diện tích phòng chức năng, hơn 30% số trạm cần cải tạo, sửa chữa; hơn 88% trạm không có kinh phí duy tu thường xuyên. Trang thiết bị y tế còn thiếu đồng bộ, nhiều trạm chưa được trang bị máy siêu âm, xét nghiệm cơ bản; có thiết bị nhưng cán bộ chưa được tập huấn để vận hành. Cơ chế tài chính chưa linh hoạt, các trạm chưa có tài khoản riêng, hầu hết phụ thuộc vào Trung tâm Y tế, khó chủ động trong chi tiêu, đặc biệt là khi phát sinh nhu cầu cấp bách. Công tác xã hội hóa hầu như chưa phát huy hiệu quả, chưa huy động được sự tham gia của cộng đồng, doanh nghiệp. Ứng dụng công nghệ thông tin còn bất cập, việc lập hồ sơ sức khỏe điện tử triển khai chậm, nhiều nơi vẫn song song sử dụng hồ sơ giấy và điện tử, gây lãng phí thời gian và nguồn lực.

Đồng chí Thân Trung Kiên, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh

kết luận buổi giám sát tại Sở Y tế.

Để hoạt động của trạm y tế trong giai đoạn mới, Ban đề xuất xây dựng mô hình Trạm Y tế xã, phường theo hướng xác lập vị trí pháp lý rõ ràng, Trạm Y tế là đơn vị sự nghiệp y tế công lập, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng; chịu sự quản lý toàn diện của chính quyền địa phương về cơ sở vật chất, nhân lực, tài chính, đồng thời chịu sự chỉ đạo, hướng dẫn về chuyên môn, nghiệp vụ của ngành y tế. Hoàn thiện cơ cấu tổ chức với các bộ phận cơ bản (Khoa phòng bệnh; Khoa khám bệnh/Phòng khám đa khoa; Khoa Dược - Cận lâm sàng; Bộ phận dân số - bảo trợ xã hội; Văn phòng trạm và các điểm y tế trực thuộc).

Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo đối với hoạt động của Trạm Y tế. Đảm bảo nhân lực theo vị trí việc làm, kiện toàn chi bộ Trạm Y tế, bố trí cán bộ phụ trách Văn hóa - Xã hội có chuyên môn y tế, bố trí bác sĩ thường trực tại 100% trạm; có đầy đủ điều dưỡng, hộ sinh, dược sĩ, cán bộ dân số, y tế học đường, chú trọng cán bộ công nghệ thông tin; tăng cường luân chuyển bác sĩ từ tuyến trên; có chính sách đặc thù để thu hút, giữ chân nhân lực chất lượng cao. Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị đồng bộ, cải tạo trạm xuống cấp, bổ sung máy siêu âm, xét nghiệm, thiết bị nha học đường, tủ thuốc chuẩn…, bảo đảm phục vụ khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu. Đổi mới cơ chế tài chính, trao quyền tự chủ cho trạm, được mở tài khoản riêng, bố trí kinh phí duy tu thường xuyên; đồng thời khuyến khích xã hội hóa, huy động nguồn lực cộng đồng. Đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin, triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử toàn dân, bảo đảm kết nối liên thông dữ liệu với hệ thống bảo hiểm y tế và các cơ sở khám chữa bệnh. Mở rộng chức năng, dịch vụ để Trạm Y tế không chỉ dừng lại ở phòng bệnh và khám chữa bệnh thông thường, mà còn quản lý bệnh mãn tính, chăm sóc sức khỏe bà mẹ - trẻ em, dân số - kế hoạch hóa gia đình, an toàn thực phẩm, bảo trợ xã hội, y học cổ truyền và phục hồi chức năng.

Với mô hình mới, Trạm Y tế xã, phường sẽ có hành lang pháp lý rõ ràng, nhân lực đầy đủ, cơ sở vật chất và trang thiết bị đồng bộ, cơ chế tài chính linh hoạt, chức năng nhiệm vụ toàn diện. Khi đó, y tế cơ sở sẽ thực sự phát huy vai trò tuyến đầu, bảo đảm người dân được chăm sóc sức khỏe ngay tại cộng đồng, giảm tải cho tuyến trên, góp phần xây dựng hệ thống y tế toàn diện, công bằng và bền vững./.

L.T.H