Đóng góp ý kiến vào Dự án Luật Viên chức (sửa đổi), đại biểu Đỗ Thị Việt Hà (Đoàn Bắc Ninh), bày tỏ sự nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật nhằm hoàn thiện thể chế, cụ thể hóa chủ trương của Đảng về xây dựng đội ngũ viên chức chuyên nghiệp, trách nhiệm, năng động, đáp ứng yêu cầu phục vụ Nhân dân và phát triển đất nước.

Đại biểu Đỗ Thị Việt Hà phát biểu ý kiến

 Về hợp đồng lao động và hợp đồng dịch vụ (Điều 21 dự thảo Luật), đại biểu nêu: tại khoản 4 Điều 21 dự thảo Luật quy định “Đối với một số lĩnh vực hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao và các lĩnh vực đặc thù khác yêu cầu tuổi nghề dưới 18 tuổi, cấp có thẩm quyền quyết định ký hợp đồng đối với người dự tuyển sau khi có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện theo pháp luật. Chế độ, chính sách đối với đối tượng này thực hiện theo thỏa thuận và được áp dụng như đối với viên chức..”.

Đại biểu cho rằng quy định này thể hiện sự linh hoạt trong thu hút nhân tài trẻ, nguồn nhân lực chất lượng cao, song vẫn còn một số điểm chưa bảo đảm tính thống nhất với Bộ luật Lao động năm 2019. Theo quy định của Bộ luật Lao động, việc sử dụng người chưa đủ 18 tuổi, đặc biệt là người dưới 13 tuổi, phải tuân thủ nghiêm ngặt về điều kiện lao động, thời giờ làm việc, nghỉ ngơi và phải có văn bản chấp thuận của cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Do đó, để bảo đảm đồng bộ trong hệ thống pháp luật và bảo vệ quyền lợi của người lao động chưa thành niên, đề nghị sửa đổi theo hướng: chỉ được ký hợp đồng sau khi có văn bản chấp thuận của cơ quan chuyên môn về lao động, đồng thời quy định rõ chế độ, chính sách, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi và điều kiện lao động của đối tượng này phải tuân thủ quy định của Bộ luật Lao động, Luật Trẻ em… đối với người chưa thành niên, thay vì áp dụng tương tự như đối với viên chức như dự thảo đang thể hiện.

Về khiếu nại kết quả đánh giá, xếp loại chất lượng, đại biểu cho biết: Điều 26 dự thảo Luật quy định viên chức có quyền “khiếu nại” về kết quả đánh giá, xếp loại chất lượng viên chức. Đại biểu đề nghị tiếp tục nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng, toàn diện, xem xét, điều chỉnh về mặt kỹ thuật lập pháp và nội dung việc quy định khiếu nại này để phù hợp hơn với bản chất của quan hệ công vụ và cơ chế quản lý nhân sự trong đơn vị sự nghiệp công lập.

Về tính chất pháp lý, “khiếu nại” là một chế định được quy định trong Luật Khiếu nại năm 2011, áp dụng đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong quản lý hành chính nhà nước. Trong khi đó, kết quả đánh giá, xếp loại chất lượng viên chức không phải là quyết định hành chính, mà là một hoạt động nội bộ, mang tính quản trị nhân sự của cơ quan, đơn vị sử dụng viên chức.

Về tính thực tiễn, kết quả đánh giá, xếp loại viên chức là cơ sở để xét thi đua, khen thưởng, quy hoạch, bổ nhiệm hoặc kỷ luật. Việc cho phép “khiếu nại” chính thức có thể dẫn đến phát sinh nhiều tranh chấp nội bộ, làm kéo dài quy trình đánh giá, giảm hiệu quả quản lý nhân sự.

Do đó, đại biểu đề nghị nên nghiên cứu quy định theo hướng là “kiến nghị” thay cho “khiếu nại” để vừa đảm bảo nguyên tắc phân định rõ thẩm quyền quản lý nội bộ, vừa phù hợp với bản chất của hoạt động tự giám sát, phản biện trong nội bộ cơ quan công quyền.

Về nguyên tắc trong hoạt động nghề nghiệp của viên chức (Điều 2 dự thảo Luật): Tại khoản 4, Điều 2 dự thảo Luật quy định: “Phục vụ Nhân dân với thái độ tôn trọng, tận tụy, văn minh, lịch sự; không gây nhũng nhiễu, phiền hà; bảo đảm công bằng, bình đẳng về quyền tiếp cận dịch vụ công của Nhân dân.”

Cụm từ “nhũng nhiễu” là khái niệm mang hàm ý tiêu cực và thường được sử dụng trong các quy định xử lý hành vi vi phạm pháp luật, đặc biệt trong Luật Phòng, chống tham nhũng, tại đây “nhũng nhiễu” được hiểu là hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để gây phiền hà nhằm vụ lợi. Trong khi đó, khoản 4 Điều 2 không nhằm điều chỉnh hành vi vi phạm mà xác định chuẩn mực ứng xử, đạo đức nghề nghiệp của viên chức trong thực thi công vụ, hướng đến thái độ phục vụ nhân dân tận tụy, thân thiện và tôn trọng.

Vì vậy, đại biểu đề nghị thay từ “nhũng nhiễu” thành từ “khó khăn” nhằm thể hiện tính mềm dẻo, chuẩn mực, mang tính định hướng hành vi tích cực, tránh cảm giác quy chụp hoặc mang nghĩa xử lý vi phạm. Hơn nữa, cụm từ “không gây khó khăn, phiền hà” đã trở thành cách diễn đạt phổ biến trong các văn bản quy phạm pháp luật và văn bản hành chính của Chính phủ, phản ánh đúng tinh thần cải cách hành chính, lấy người dân làm trung tâm phục vụ./.

Thu Hằng