Các đại biểu trong tổ thảo luận đều bày tỏ sự đồng tình với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú, Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp, nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng và quy định của Hiến pháp năm 2013 về bảo đảm quyền con người, quyền công dân; đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới. Việc sửa đổi, bổ sung giúp hoàn thiện cơ sở pháp lý cho công tác thi hành tạm giữ, tạm giam, thi hành án hình sự và quản lý lý lịch tư pháp; tăng cường phân cấp, phân quyền, nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát, cải cách hành chính, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật và phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Đại biểu Trần Thị Vân phát biểu thảo luận

Tham gia góp ý dự thảo Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi), đại biểu Trần Thị Vân, Tỉnh uỷ viên, Phó trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh cho rằng: quy định tại Điều 26 dự thảo Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi) về việc giam giữ riêng người đồng tính, người chuyển giới và người chưa xác định rõ giới tính là bước tiến trong bảo vệ quyền con người, thể hiện tính nhân văn của pháp luật. Tuy nhiên, hiện nay pháp luật Việt Nam chưa có quy định cụ thể về việc công nhận giới tính pháp lý, tiêu chí hay thủ tục xác định các nhóm đối tượng này, nên khi áp dụng sẽ gặp khó khăn, vướng mắc. Vì vậy, đề nghị Ban soạn thảo bổ sung quy định cụ thể về tiêu chí, thủ tục và thẩm quyền xác định để việc bố trí giam giữ riêng được thực hiện thống nhất, khả thi và đúng đối tượng.

Đối với Điều 48, dự thảo Luật, đại biểu kiến nghị bổ sung quy định về đăng ký cư trú cho trẻ em sinh ra trong trại giam để bảo đảm đầy đủ quyền công dân của trẻ. Đồng thời, đề nghị sửa cụm từ “chăm sóc, nuôi dưỡng” thành “chăm sóc, nuôi dạy” để phản ánh đúng nhu cầu phát triển toàn diện của trẻ em dưới 36 tháng tuổi, cần có đội ngũ cán bộ có chuyên môn phù hợp. Ngoài ra, đề nghị chuyển nội dung về phạm nhân hiến mô, bộ phận cơ thể sang Điều 53 và điều chỉnh lại tên Điều 48 cho thống nhất, đảm bảo tính logic và chặt chẽ trong hệ thống quy định của dự thảo luật.

Đại biểu Trần Văn Tuấn phát biểu thảo luận

Tham gia góp ý vào dự thảo Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú, đại biểu Trần Văn Tuấn, Tỉnh uỷ viên, Phó trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh đề nghị bổ sung nguyên tắc bảo đảm cơ chế giám sát độc lập của cơ quan, tổ chức xã hội và cơ quan dân cử, nhằm ngăn ngừa việc lạm dụng quyền lực, bảo đảm tính minh bạch, khách quan trong hoạt động giam giữ tại Điều 3, dự thảo Luật về nguyên tắc quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú.

Về mô hình nhà tạm giữ, trại tạm giam (Điều 12), đại biểu đề nghị bổ sung quy định về buồng riêng cho người chưa thành niên và phụ nữ có thai, người chưa xác định rõ giới tính vì đây là nhóm đối tượng cần được quan tâm và bảo vệ đặc biệt.

Đối với Điều 24 về kỷ luật người bị tạm giữ, người bị tạm giam vi phạm nội quy, đại biểu đồng tình với hình thức “cảnh cáo”, nhưng bày tỏ quan ngại về quy định “buồng kỷ luật” và việc cho phép “cùm một chân” người chống phá quyết liệt trong buồng kỷ luật. Theo đại biểu, biện pháp này mang tính cưỡng chế cao, dễ bị xem là hình thức đối xử vô nhân đạo, không phù hợp với Hiến pháp năm 2013 và Công ước quốc tế chống tra tấn mà Việt Nam là thành viên. Vì vậy, đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu, rà soát và quy định biện pháp phù hợp hơn, hoặc chỉ áp dụng “cùm một chân” trong trường hợp thật cần thiết, đồng thời làm rõ khái niệm “chống phá quyết liệt” để tránh lạm dụng, bảo đảm quyền con người trong quá trình thi hành tạm giữ, tạm giam. Liên quan đến quy định “trong thời gian cách ly ở buồng kỷ luật, người bị tạm giữ, tạm giam bị hạn chế việc thăm gặp, gửi, nhận thư”, đại biểu cho rằng đây là quy định chưa phù hợp. Theo đại biểu, việc thăm gặp, gửi và nhận thư là biện pháp tích cực trong công tác tư tưởng, giúp người bị tạm giữ, tạm giam ổn định tâm lý, nhận thức rõ sai phạm và sớm cải tạo tiến bộ. Do đó, đại biểu đề nghị bỏ quy định hạn chế này để bảo đảm tính nhân văn và hiệu quả trong quản lý, giáo dục người bị tạm giữ, tạm giam.

Đại biểu Đỗ Thị Việt Hà phát biểu thảo luận

Tham gia đóng góp vào thời hạn sử dụng Phiếu Lý lịch tư pháp (LLTP) trong dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp, đại biểu Đỗ Thị Việt Hà, Phó giám đốc Sở Tư Pháp (Đoàn Bắc Ninh) cho rằng Luật hiện hành chưa quy định cụ thể thời gian hiệu lực của Phiếu, dẫn đến mỗi cơ quan áp dụng khác nhau, gây phiền hà cho người dân. Đại biểu đề nghị bổ sung quy định Phiếu LLTP có giá trị 6 tháng kể từ ngày cấp, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành quy định khác; phiếu hết hiệu lực khi có thay đổi về án tích hoặc các hạn chế liên quan. Đồng thời, đại biểu đề nghị quy định rõ để trong thời hạn Phiếu còn hiệu lực, cá nhân không phải xin cấp lại, góp phần thống nhất thực hiện, giảm chi phí và thủ tục hành chính cho người dân.

Về Phiếu LLTP số 1: đại biểu cho rằng dự thảo Luật đã mở rộng phạm vi mục đích quản lý LLTP so với quy định hiện hành, dễ dẫn tới tình trạng lạm dụng yêu cầu cấp Phiếu, gây gánh nặng cho người dân và cơ quan quản lý. Đại biểu đề nghị rà soát, chỉnh lý khoản 4 Điều 3 cho phù hợp với thực tiễn và chủ trương cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời bổ sung nguyên tắc quy định rõ các trường hợp cơ quan, tổ chức được phép yêu cầu Phiếu LLTP, như liên quan đến an ninh quốc gia hoặc theo quy định của Luật, Nghị định. Ngoài ra, kiến nghị hiển thị thông tin Phiếu LLTP số 1 trên ứng dụng VNeID để bảo đảm kết nối, khai thác thuận tiện và giảm thủ tục cho người dân.

Đối với Phiếu LLTP số 2: Đại biểu Đỗ Thị Việt Hà cho rằng việc yêu cầu cấp phiếu này đang bị lạm dụng, đặc biệt trong hồ sơ xin thị thực, kết hôn, xuất khẩu lao động, xin việc, ảnh hưởng tới quyền bí mật cá nhân và việc tái hòa nhập đối với người đã xóa án tích. Dự thảo Luật quy định việc sử dụng Phiếu số 2 phải có sự đồng ý của cá nhân và cấm cơ quan, tổ chức bắt buộc yêu cầu cung cấp; đại biểu tán thành duy trì cả hai loại Phiếu theo mục đích khác nhau. Tuy nhiên, cần đánh giá tác động kỹ bởi quy định cấm tuyệt đối có thể gây khó khăn khi thủ tục quốc tế yêu cầu thông tin án tích; đề nghị làm rõ một số trường hợp ngoại lệ để vừa bảo vệ quyền cá nhân vừa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

HTTT