Phó chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh điều hành phiên thảo luận

Nêu ý kiến đối với nội dung quy định về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại Điều 3 dự thảo Nghị quyết. Đại biểu Đỗ Thị Việt Hà cơ bản nhất trí với nội dung về điều kiện thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia công cộng và cho rằng việc loại trừ 02 trường hợp như trong dự thảo Nghị quyết sẽ bảo đảm thuận lợi, linh hoạt hơn cho quá trình thực hiện các dự án quan trọng quốc gia, dự án đầu tư công khẩn cấp, dự án khác được đa số người có đất thu hồi đồng thuận bàn giao mặt bằng trước, qua đó cũng tháo gỡ được khó khăn, rút ngắn thời gian thu hồi đất.

Tuy nhiên, để bảo đảm đồng bộ, thống nhất với quy định hiện hành và có tính khả thi cao đại biểu đề nghị cần bảo đảm cân bằng giữa lợi ích quốc gia với quyền của người dân; cần có cơ chế bồi thường, tái định cư thỏa đáng và đặc biệt cần đảm bảo quyền lợi chính đáng của người dân tránh việc lạm dụng “lợi ích quốc gia, công cộng”. Ngoài ra, theo đại biểu hiện nay có hai quy định hiện hành liên quan đến nội dung này là khoản 15, Điều 14 Luật Đầu tư công và khoản 3 Điều 82 Luật Đất đai do đó cần tiếp tục rà soát, nghiên cứu, làm rõ hơn nội dung loại trừ dự án đầu tư công khẩn cấp theo quy định của pháp luật về đầu tư công để bảo đảm không trùng chéo một phần với trường hợp thu hồi đất tại khoản 3 Điều 82 Luật đất đai. Đồng thời cần làm rõ hơn mối quan hệ giữa các trường hợp thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng với việc thực hiện dự án đầu tư công khẩn cấp vì tiêu chí xác định các loại dự án này có sự khác nhau. 

Đại biểu Đỗ Thị Việt Hà phát biểu

Về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất, dự thảo Nghị quyết đưa ra 2 phương án. Đại biểu nhất trí với nội dung phương án 2 đó là “Việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với điện tích đất còn lại áp dụng như trường hợp Nhà nước thu hồi đất quy định tại Điều 78, Điều 79 Luật Đất đai và điểm a, điểm c khoản 2 Điều này.

Trường hợp tổng số tiền bồi thường, hỗ trợ được nhận theo phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tính trên một đơn vị diện tích đất thấp hơn trung bình của giá đất đã thỏa thuận thì người có đất thu hồi được nhận thêm số tiền còn thiếu so với mức trung bình đó. Nhà đầu tư phải trả số tiền chênh lệch giữa số tiền tính theo mức trung bình của giá đất đã thỏa thuận và số tiền bồi thường, hỗ trợ trong phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; số tiền chênh lệch này được tính vào chi phí đầu tư của dự án.” vì theo đại biểu phương án này sẽ đảm bảo quyền lợi chính đáng của người có đất bị thu hồi trong trường hợp dự án đã thỏa thuận được trên 75% diện tích đất. Việc bổ sung cơ chế thanh toán phần chênh lệch giúp người dân nhận được mức bồi thường không thấp hơn mặt bằng giá đã thỏa thuận, bảo đảm sự công bằng, hạn chế khiếu nại và phù hợp với bản chất cơ chế tự thỏa thuận khi thu hồi phần diện tích còn lại. Phần chênh lệch do nhà đầu tư chi trả và được tính vào chi phí dự án, không làm tăng gánh nặng ngân sách.

Đối với nội dung quy định về vi phạm pháp luật đất đai và kết quả xử lý vi phạm tại khoản 8, Điều 4 dự thảo Nghị quyết, đại biểu Đỗ Thị Việt Hà cho rằng dự thảo Nghị quyết đang quy định bắt buộc công khai tất cả vi phạm pháp luật đất đai và kết quả xử lý, không phân loại mức độ vi phạm và không có điều kiện về hậu quả hoặc mức độ ảnh hưởng là chưa phù hợp với quy định tại Điều 72 Luật Xử lý vi phạm hành chính chỉ yêu cầu công bố công khai trong một số lĩnh vực cụ thể như trong trường hợp vi phạm gây hậu quả lớn hoặc ảnh hưởng xấu đến dư luận xã hội. Theo đại biểu việc công khai hành vi vi phạm trong lĩnh vực đất đai là cần thiết nhưng để bảo đảm thống nhất, đồng bộ với quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính cũng như phù hợp với tính chất, mức độ của hành vi vi phạm cần tiếp tục rà soát, nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng để bảo đảm thống nhất, đồng bộ.

Ngoài ra, việc cập nhật toàn bộ hành vi vi phạm nên được cập nhật trên hệ thống Cơ sở dữ liệu của cơ quan có thẩm quyền để phục vụ công tác quản lý; nhưng việc công khai hành vi vi phạm trên Cổng thông tin điện tử thì cần xác định tính chất, mức độ hành vi vi phạm để quy định phải công khai. Việc công khai bắt buộc đối với toàn bộ vi phạm đất đai có thể tiềm ẩn nguy cơ lộ lọt thông tin, ảnh hưởng đến quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân của người sử dụng đất. Do vậy, đại biểu Đỗ Thị Việt Hà đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, cân nhắc kỹ lưỡng thêm quy định này để bảo đảm tính đồng bộ, khả thi, không ảnh hưởng đến quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân của người sử dụng đất; đồng thời đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế bảo vệ dữ liệu cá nhân, quy định rõ phạm vi, điều kiện, thời hạn công khai và biện pháp bảo mật thông tin để bảo đảm phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành.

Đỗ Lan